Wat zijn uw woondromen?

Tekst: Yvonne Witter, adviseur wonen en zorg, Aedes, vereniging van woningcorporaties

www.aedes.nl

www.kcwz.nl

 

Er komen voor senioren steeds meer alternatieven voor zelfstandig thuis wonen en het wonen in een zorginstelling. Door het beleid van langer thuis wonen krijgen deze ‘tussenvormen’ een impuls en neemt de behoefte aan een andere invulling van wonen en zorg toe. Wat is er zoal mogelijk? Welke woonvormen bestaan er al?

Een aanleunwoning is een woning voor senioren bij een zorginstelling waar diensten en zorg afgenomen kunnen worden en ook gebruik gemaakt kan worden van de voorzieningen. Doordat verzorgingshuizen een andere functie hebben gekregen of zelfs gesloopt zijn, hebben sommige aanleunwoningen geen instelling meer waar zij tegen aan kunnen leunen. Een woonzorgcomplex bestaat uit een gebouw met zelfstandige woningen, waar in het ontwerp aandacht is besteed aan veilig en beschut wonen. Er is een complexgewijs overeengekomen zorg- en servicearrangement en een gemeenschappelijke ruimte. Een serviceflat is een appartementencomplex voor ouderen, vaak met koopappartementen maar soms zijn er ook huurwoningen. Bewoners kunnen gebruik maken van verschillende diensten, zoals een maaltijdservice, een logeerkamer, ontmoetingsruimte, klussendienst. Een levensloopbestendige woning, ook wel levensloopgeschikte woning genoemd is een zelfstandige woning geschikt voor bewoning in alle levensfases met minimale fysieke inspanningen en minimale kans op ongevallen. Kangoeroewoningen bestaan uit aan elkaar gekoppelde, zelfstandige woningen of wooneenheden met een inpandige verbinding voor ouderen of mensen met een handicap en hun familie. Mantelzorger en zorgvrager kunnen op deze manier bij elkaar wonen. Er zijn niet heel veel kangoeroewoningen. Soms hebben mensen zelf zo’n woning gebouwd, soms hebben corporaties deze in hun bezit. Een mantelzorgwoning is een verplaatsbare, tijdelijke wooneenheid die bij een bestaande woning (bij in de achtertuin) kan worden geplaatst. De zorgvrager woont zelfstandig, maar de mantelzorger is dichtbij. Mantelzorgwoningen zijn er in allerlei soorten en maten.

Gemeenschappelijk wonen is een al langer bestaande woonvorm waarbij mensen er bewust voor kiezen om met elkaar in één huis samen te wonen, zonder dat er sprake is van een gezinsverband. De ouderen wonen in zelfstandige woonruimten, delen gemeenschappelijk ruimten en ondernemen bepaalde activiteiten samen. Mensen van verschillende leeftijden wonen in zelfstandige woonruimten, delen gemeenschappelijk ruimten en ondernemen bepaalde activiteiten samen. Er zijn allerlei woongemeenschappen, zoals meergeneratie-woongemeenschappen, woongemeenschappen voor mensen met een migratieachtergrond. Een Thuishuis is een kleinschalige woonvoorziening voor alleenstaande ouderen met betrokkenheid van vrijwilligers. De hofjes zijn momenteel populair: wonen rond een beschutte binnenplaats waarbij nieuwe vormen van nabuurschap mogelijk zijn, zoals het Knarrenhof. Gestippeld wonen is een woonvorm waarbij leden van een woongroep verspreid wonen over een complex. Iedere bewoner heeft een eigen appartement, maar toch helpen zij elkaar en regelen zij samen hun zorg. Kleinschalig wonen is vooral bekend uit de zorgwereld, voor mensen met dementie. Het betreft een kleine groep mensen, die intensieve zorg en ondersteuning nodig hebben, met elkaar in een groepswoning wonen, waardoor het voor hen mogelijk is een zo normaal mogelijk leven te leiden. Op deze site staan filmpjes en praktijkvoorbeelden van de verschillende woonvormen: https://www.kcwz.nl/thema/woonvariaties/woonvormen

Het wonen is belangrijk, maar voorzieningen in de buurt zoals supermarkt, plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten kunnen ondernemen, openbaar vervoer, pingelegenheden, artsen, apotheek zijn minstens zo belangrijk. De woonomgeving moet toegankelijk zijn, dus met voldoende bankjes, plekken in de schaduw, veilige looproutes. Meet een goede woning alleen ben je er niet! Ouderen en hun wensen op het gebied van wonen, zorg en welzijn zijn verschillend. Daarom is variatie nodig. Er gebeurt al veel maar er is meer volume nodig: meer hofjes, woongemeenschappen, seniorenwoningen enzovoort. De ouderen die betrokken zijn bij BeterOud hebben een toetsingskader opgesteld, een waardevol hulpmiddel voor iedereen die wonen, welzijn en zorg voor ouderen wil verbeteren. Neem eens een kijkje:

https://www.beteroud.nl/toetsingskader-ouderen.html

Wat kunt u zelf doen?

Sommige corporaties, gemeenten of welzijnsorganisaties werken met een wooncoach of seniorenmakelaar. Zij komen bij mensen op bezoek om te kijken of de huidige woning voldoet. Soms is een andere woning passender. Ze kunnen ook opmerken dat een bewoner graag meer mensen ziet en vaker de deur uit wil. Over de mogelijkheden daarvoor die de buurt biedt, kunnen ze informatie geven. Ouderenbonden werken vaak ook met vrijwillige ouderenadviseurs die mensen met een koopwoning of huurwoning kunnen informeren over alternatieven. Soms zijn er modelwoningen te bekijken met technologische snufjes, zoals de iZi-ervaarwoning in Den Haag. Bezoekers zien daar de bekende en zeer handige hulpmiddelen, zoals een sta-op-stoel, een digitale deurspion, kookbeveiliging, douchezitje en ophoger voor de wasmachine, maar ook een groot digitale hulpmiddelen. Gemeenten organiseren nog wel eens seniorenmarkten samen met zorg- en welzijnsorganisaties. Websites als Woonz.nl en langerthuisineigenhuis.com bieden ook informatie over mogelijkheden. Het boekje Villa Begonia, niet achter de geraniums’ laat de variatie aan woonvormen zien in een boekje met 18 verhalen van ouderen die ‘wonen zoals zij willen’. https://www.kcwz.nl/thema/woonvariaties/villa-begonia-boekje-en-videoportretten

1. Bewoner André Bhola van Woongemeenschap Anand Jyoti:
‘We draaien nu bijna 20 jaar als woongroep. De jongste bewoner is 51 jaar en de oudste is 86 jaar. Die menging van leeftijden is goed. We organiseren hier dagelijks dingen war mensen behoefte aan hebben, zoals bingo en kaarten. Elke maandag hebben we lunch. Elke woensdag hebben we ontbijt samen. Ik wil nooit meer verhuizen. Ik vind het geweldig hier.’
Quote uit het boek ‘Bouwstenen voor de toekomst’ https://bouwstenenvoordetoekomst.nl/
2. Bewoonster Andrea van Dam woont in een seniorencomplex met 55 woningen in Katwijk. Zij woont ‘gestippeld.’ Corporatie Dunavie heeft op haar verzoek een huurwoning vrijgemaakt waar maximaal 24 bewoners tegelijk terecht kunnen voor koffieochtenden en activiteiten. ‘Dit is een steunpunt voor ouderen: je kunt hier meer halen dan alleen koffie en een warme maaltijd. We hebben het over zelfredzaamheid vergroten en in stand houden. De flatbewoners bieden elkaar nu over en weer hulp.’Quote uit de publicatie ‘Bouwen aan sociale netwerken’, zie: https://www.aedes.nl/artikelen/klant-en-wonen/wonen-en-zorg/corporaties-werken-aan-sociale-netwerken.html
3. Reijertje en Arie Rijnveld wonen in een mantelzorgwoning. Op het erf naast het huis van hun dochter Meta en haar gezin. ‘Hoe goed je het ook samen kunt vinden je hebt ook privacy nodig’. De drie kleinkinderen komen iedere dag wel een keertje binnenstuiven. ‘Zo gezellig’, zegt Reijertje. ‘En wij hebben een fantastische oppas om de hoek’, zegt Merta.

Quotes (p. 15-17) uit boekje Villa Begonia van Ditty Eimers en Piet van Os. https://www.kcwz.nl/thema/woonvariaties/villa-begonia-boekje-en-videoportretten